Kontakt z nami
Poleć nasz serwis
Dodaj stronę do ulubionych
Główna strona serwisuInformacje o StacjiNasze usługiSzczepieniaZdrowieMapa serwisuCiekawe adresy

Nawigacja: << >> psseswidnica.pl : Szczepienia : HIV i AIDS

 


HIV i AIDS

Barbara Świętek - Oświata Zdrowotna
Tomasz Bednarski 09.12.2002 r.



Definicje HIV i AIDS

Ludzki wirus upośledzenia odporności - HIV (ang.: Human Immunodeficiency Virus) jest wirusem, który atakuje, osłabia i niszczy system odpornościowy organizmu, czego rezultatem jest utrata przez człowieka zdolności zwalczania różnych chorób i infekcji. Dotychczas zakaziło się nim około 30 mln. osób w co najmniej dwustu krajach. Szacuje się, że 23 mln ludzi żyje z zakażeniem HIV.

AIDS (ang. Acquired Immune Deficiency Syndrome) - to zespół nabytego upośledzenia odporności. Jest późną fazą zakażenia się wirusem HIV. Pierwsze objawy kliniczne pojawiają się po kilku lub kilkunastu latach od momentu zakażenia.


Choroby towarzyszące AIDS

AIDS nie jest pojedynczą chorobą, lecz zespołem objawów różnych chorób, która w charakterystyczny sposób atakuje osoby zakażone HIV. Wiele z tych chorób występuje powszechnie i nie są one szkodliwe dla osób z zdrowym systemem immunologicznym (odpornościowym). Jednak dla tych, których system odpornościowy jest uszkodzony, niektóre z tych chorób mogą być nawet śmiertelne.

W AIDS łatwo dochodzi do zakażeń oportunistycznych i nowotworów. Zakażenia oportunistyczne to choroby wywołane przez drobnoustroje chorobotwórcze, które wykorzystują okazję do zaatakowania organizmu człowieka mającego osłabiony przez wirus HIV układ odpornościowy.

Zakażenia oportunistyczne w AIDS

Pierwotniakowe
  • toksoplazma
  • pneumocystozowe zapalenie płuc (PCP)
  • Bakteryjne
  • gruźlica
  • kiła
  • Wirusowe
  • opryszczka (HSV)
  • półpasiec (VZU)
  • wirosowe zapalenie wątroby typu B (WZW B)
  • cytomegalia (CMU)
  • Grzybicze
  • kandydozy
  • Nowotwory występujące w AIDS

    • mięsak Kaposiego (KS)
    • rak szyjki macicy
    • chłoniaki

    Pierwsze przypadki zakażeń wirusem HIV w Polsce odnotowano w 1985 roku. Według danych PZH do końca czerwca 2000 roku stwierdzono zakażenie HIV u 6409 Polaków, w tym 4 098 osób zakażonych w związku z używaniem narkotyków. Ogółem odnotowano 873 zachorowania na AIDS a 489 chorych zmarło. Jednak szacuje się, że w Polsce żyje kilkanaście tysięcy osób zakażonych HIV.


    Budowa wirusa HIV

    Wirus HIV należy do retrowirusów i wywołuje on AIDS. Obecnie wyróżniamy 2 odmiany retrowirusa: HIV-1 i HIV-2. Uważa się, że pierwotnym gospodarzem HIV-1 były szympansy, a HIV-2 małpy mangaby rudoczelne. W latach 50 nastąpiło przeniesienie wirusa do populacji ludzkiej. Materiał genetyczny wirusa HIV stanowi pojedynczą nić RNA. W dojrzałym wirusie (wirionie) występują 2 niezależne nici RNA (1) połączone z 2 enzymami - odwrotną transkryptazą (2), integrazą (3), znajduje się również białkowy rdzeń (5) i białkowa otoczka rdzenia (6) oraz zewnętrzna otoczka wirusa utworzona ze struktur lipidowych (4a) i białka (4b). Na rysunku nr 1 przedstawiono uproszczony schemat budowy wirusa HIV.

    Rys. nr 1. Budowa wirusa HIV.

    Budowa wirusa HIV

    Źródło: „Bez ryzyka”, Grażyna Węglarczyk, Fundacja Homo Homini, Kraków 2001.

    Oznaczenia na rysunku:

    1. nić RNA,
    2. enzym odwrotna transkryptaza,
    3. enzym integraza,
    4. zewnętrzna otoczka wirusa utworzona:
      a. ze struktur lipidowych,
      b. z białka,
    5. rdzeń zbudowany z białka,
    6. otoczka rdzenia.

    W jaki sposób wirus HIV atakuje układ odpornościowy?

    Wirus HIV wnika do organizmu w chwili, gdy dochodzi do przerwania barier ustroju. Po przedostaniu się do krwi wirus HIV łączy się z komórkami układu odpornościowego, takimi które na swojej powierzchni mają receptory CD 4 ("detektory" biorące udział w rozpoznaniu wirusa). Wirus HIV wnika do środka komórki, ale wnika tylko ta jego część, która zawiera kod genetyczny. Natomiast otoczka zostaje na zewnątrz (wirus "zostawia płaszcz w szatni"). Limfocyty, które maja CD 4 stanowią więc bazę dla HIV, w której wirus powiela się i powstają miliony jego kopii. Wykorzystane limfocyty ulegają zniszczeniu. Co raz więcej z nich zostaje zakażonych i zmniejsza się ich liczba w organizmie. Ponieważ limfocyty CD 4 jednocześnie zwalczają inne zakażenia, zniszczenie ich przez wirusa HIV prowadzi do upośledzenia odporności. Rys. nr 2 przedstawia schemat ataku wirusa HIV na komórki organizmu.

    Rys. nr 1. Atak wirusa HIV na komórki organizmu

    Atak wirusa na komórki organizmu

    Źródło: „HIV i AIDS to także Twój problem”, Krajowe Centrum ds. AIDS.


    Drogi zakażenia

    Z dotychczasowych obserwacji wynika, że pomimo rozpowszechnienia HIV w świecie, człowiek może zakazić się tylko w niektórych sytuacjach (tzw. sytuacjach ryzykownych, niebezpiecznych):

    • HIV szerzy się drogą kontaktów seksualnych z zakażonymi osobami. Kontakty seksualne z wieloma partnerami zwiększają ryzyko zakażenia HIV. Choroby narządów płciowych torują drogę zakażeniu HIV.
    • HIV może zostać przeniesiony od człowieka do człowieka wraz z zakażoną krwią, np. podczas zabiegów medycznych i niemedycznych - w związku z przerwaniem ciągłości tkanek narzędziem zanieczyszczonym zakażoną krwią, a także gdy zakażona krew dostanie się na spojówki, śluzówki lub uszkodzoną skórę. Ryzyko zakażenia HIV jest duże przy użytkowaniu wspólnego sprzętu do wstrzyknięć przez stosujących środki odurzające.
    • Dziecko może zakazić się od matki podczas ciąży, porodu lub karmienia piersią.

    Nie można się natomiast zarazić w okolicznościach wykluczających zakażenie - tzw. sytuacjach bezpiecznych. Należą do nich:

    • całowanie, dotykanie, masowanie, masturbacja,
    • nieseksualny kontakt cielesny,
    • życie w rodzinie i społeczeństwie,
    • przebywanie z kimś kichającym lub kaszlającym,
    • jedzenie w stołówkach, barach, restauracjach,
    • korzystanie ubikacji publicznych, basenów kąpielowych, sauny,
    • korzystanie z usług fryzjerów, kosmetyczek,
    • wizyta u lekarza,
    • ukąszenie komarów.

    Kiedy należy obawiać się zakażenia HIV?. Możesz się obawiać zakażenia HIV jeżeli:

    • miałeś tzw. zachowanie ryzykowne np. odbyłeś przygodny stosunek płciowy,
    • dowiedziałeś się, że Twój partner był zakażony wirusem HIV,
    • przyjmujesz narkotyki drogą dożylna i nie jesteś pewien czy używane przez Ciebie igły i strzykawki były sterylne,
    • pojawiają się u Ciebie i powtarzają nietypowe objawy chorobowe.

    Zapobieganie

    Zapobieganie zakażeniu HIV to ważne zadanie. Zapobieganie za pomocą szczepionki nie jest możliwe, ponieważ dotychczas jej nie ma i nic nie zapowiada jej szybkiego przygotowania tak, aby mogła być powszechnie stosowana.

    Poznanie dróg szerzenia się HIV wskazuje sposoby postępowania pozwalające uniknąć zakażenia lub ograniczyć szerzenie się HIV. Są to:

    • Pozostawanie we wzajemnie zdrowym i wiernym związku wyklucza zakażenie HIV drogą kontaktów seksualnych. Osoby, które nie chcą lub - wg własnej oceny - nie mogą przyjąć takich postaw, mogą próbować zmniejszyć ryzyko zakażenia przez stosowanie prezerwatyw.
    • Zapobieganiu zakażeniu HIV za pośrednictwem krwi służy m.in.:
      • rezygnacja z oddawania krwi przez osoby, które mają świadomość, że były w sytuacji grożącej zakażeniem HIV,
      • badanie w kierunku zakażenia HIV krwi pobranej do przetoczeń lub do wytwarzania preparatów krwiopochodnych,
      • przygotowanie dla chorych na hemofilię leków otrzymywanych z krwi tak, aby HIV został zniszczony,
      • stosowanie sterylnego sprzętu w czasie zabiegów chirurgicznych.
    • Prawdopodobieństwo przeniesienia HIV od matki na dziecko można zmniejszyć, jeśli u matki i noworodka stosuje się odpowiednie leczenie, odpowiednio prowadzi się poród oraz zaniecha karmienia dziecka piersią.

    Objawy

    Objawy zakażenia. W początkowej fazie zakażenia, gdy HIV wnika do organizmu żadne objawy nie są zauważalne ani odczuwalne. Pierwsze objawy mogą się pojawić w chwili, gdy organizm zakażonej osoby zaczyna walczyć z wirusem i wytwarza przeciwciała przeciwko niemu. Objawy mogą przybierać następujące formy: bóle głowy, mięśni, lekkie nabrzmienie węzłów chłonnych. Są to objawy podobne do objawów grypowych. Okres ten trwa od 7 do 14 dni, po czym objawy ustępują. Okres pomiędzy zakażeniem a pojawieniem się przeciwciał anty-HIV nazywamy okienkiem serologicznym. Może on trwać od kilku do kilkunastu tygodni, a czasem i dłużej. Jest to bardzo niebezpieczna sytuacja, ponieważ osoba zakażona nie jest tego świadoma i może w tym czasie zakażać innych ludzi. Następnie przychodzi długi okres bezobjawowy, w którym brak jest jakichkolwiek oznak zakażenia. W tym czasie wirus zaczyna się namnażać. Okres ten może trwać od 1 roku do 14 lat ale jest to tylko „umownie okres bezobjawowy”, gdyż w tym czasie wirus podstępnie niszczy coraz więcej limfocytów CD4+. Kiedy układ odpornościowy jest już na tyle wyniszczony, że nie może odpowiadać na kolejne infekcje i występują inne groźne choroby (np. nowotwory) to mówimy, że dana osoba jest chora na AIDS.


    Badanie w kierunku HIV

    Z dotychczasowych doświadczeń wiadomo jak ograniczać szerzenie się HIV i jak opiekować się człowiekiem od wczesnych faz zakażenia, aby pozostawał on w możliwie najlepszym stanie zdrowia. Dlatego celowe jest wykonanie badania w kierunku zakażenia HIV przez osoby, które uczestniczyły w ryzykownych zachowaniach w ciągu ostatnich piętnastu latach, a w szczególności uprawiały seks bez prezerwatywy, wstrzykiwały sobie dożylnie narkotyki bądź sterydy, miały transfuzję krwi lub otrzymały przeszczep.

    Badanie w kierunku HIV jest właściwie testem wykrywającym obecność przeciwciał anty-HIV, które są produkowane przez organizm po zakażeniu. Można je wykryć zazwyczaj po sześciu tygodniach od chwili zakażenia, gdyż wtedy ilość przeciwciał będzie wystarczająco dużo. Badania w kierunki obecności wirusa HIV można wykonać anonimowo. Krew do badania w kierunku zakażenia HIV może być pobrana w każdej placówce opieki zdrowotnej w Polsce i przesłana do laboratoriów wykonujących badania wstępne i potwierdzające wynik. Badanie powinno być poprzedzone rozmową z lekarzem, który pomoże zrozumieć specyfikację zakażenia wirusem HIV. Jego wynik jest objęty tajemnicą lekarską i służbową.


    Rodzaje testów wykrywających HIV

    Istnieją trzy rodzaje testów wykrywających zakażenia wirusem HIV. Najczęściej stosuje się badanie na obecność przeciwciał anty-HIV, którymi są białka produkowane przez układ odpornościowy organizmu po zakażeniu. Do tego celu powszechnie używa się testu ELISA (ang. Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) zwaną w Polsce metodą immunoenzymatyczną). Innym testem wykrywającym przeciwciała jest tzw. Western blot. Badania to służy zazwyczaj do potwierdzenia wyniku uzyskanego metodą ELISA.

    Drugim rodzajem testu używanego do wykrywania zakażenia HIV-em jest badanie na obecność antygenu HIV. To badanie wykonuje się w celu potwierdzenia dodatniego wyniku testu wykrywającego przeciwciała anty-HIV. Umożliwia ono wykrycie obecności samego wirusa, a nie tylko przeciwciał. Różne testy antygenowe, wykrywające poszczególne części wirusa HIV, są często używane równocześnie z testami na obecność przeciwciał, a to w celu określenia, w jakiej fazie zakażenia HIV-em znajduje się badana osoba.

    Trzeci rodzaj testu polega na hodowli wirusa. Podczas takiego badania pracownicy laboratoriów próbują wyhodować wirusa HIV z próbki komórek lub płynu tkankowego pobranych od osoby zakażonej. Ten test robi się tylko w powiązaniu w całkowicie pewnych przypadkach zakażeń nie zawsze udaje się wyhodować wirusa HIV poz organizmem.

    Co oznaczają wyniki testów?. Wynik testu może być ujemny (negatywny)lub dodatni (pozytywny).

    Test HIV (-) - ujemny oznacza, że przeciwciała HIV nie zostały wykryte w organiźmie. Jednak nie ma gwarancji, że osoba taka nie została zakażona. Może być potrzebny dłuższy okres, aby zwiększyła się liczba przeciwciał HIV. Test należy wykonać powtórnie po upływie około 6 miesięcy (potwierdzony testem Western Blot.)

    Test HIV(+) - dodatni oznacza, że przeciwciała HIV zostały wykryte w organizmie i nastąpiło zakażenie HIV. Osoba taka będzie już zakażona przez całe życie. Pozytywny wynik testu wymaga powtórzenia oraz wykonania testu potwierdzenia.


    Leczenie AIDS

    Leczenie ludzi chorych na AIDS to właściwie dwa różne rodzaje leczenia: zwalczanie wirusa AIDS oraz chorób związanych z AIDS. Każda z takich chorób może być rozpoznana i zwalczana wieloma sposobami. Tak więc na wiele sposobów leczy się na przykład pneumocystozowe zapalenie płuc lub mięsaka Kaposiego.

    Natomiast wirus HIV różni się od innych zakażeń. Wnika on do komórek w różnych narządach, z układem pokarmowym, mózgiem, narządami płciowymi i układem odpornościowym włącznie. Całkowite usunięcie wirusa oznaczałoby zniszczenie wszystkich zakażonych nim komórek. Ponieważ są one niezbędne do życia człowieka, lekarze nie mogą tego zrobić. Mimo to chorych na AIDS leczy się. W leczeniu stosuje się najczęściej leki tzw. antyretrowirusowe, które hamują namnażanie się wirusów wewnątrz zdrowych komórek. Jednakże leczenie często powoduje wystąpienie skutków ubocznych -od nudności do poważnych kłopotów z wątrobą, uszkodzenia nerwów i trzustki.

    W obecnej chwili jest kilka zarejestrowanych leków służących do bezpośredniego leczenia AIDS. Niemniej u nosicieli HIV stosuje się wiele innych sposobów zapobiegania wystąpienia choroby, od kuracji witaminowych i terapii ziołami aż do korzystania z usług znachorów. Nikt nie wie na pewno, czy alternatywne sposoby leczenia pomagają fizycznie ludziom chorym na AIDS, mogą one jednak pomóc nosicielom HIV żyć z ich problemami psychicznymi i emocjonalnymi.


    Gdzie szukać pomocy?

    Pomocy możesz szukać w poradniach skórno-wenerologicznych, oddziałach zakaźnych szpitali, stacjach sanitarno-epidemiologicznych. Możesz również zadzwonić na OGÓLNOPOLSKI TELEFON ZAUFANIA AIDS nr 022-692 82 26.

    Na terenie Świdnicy możesz poradzić się w:

    • Poradni Chorób Zakaźnych (obejmującej profilaktykę HIV, AIDS) w Świdnicy, Pl. Wojska Polskiego 2, tel. 074/ 852-27-44, 074/ 852-27-46. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 12.00 - 14.00.
    • SPZOZ Świdnica, ul. Westerplatte 22, tel. 074/ 852-30-01.
    • Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Świdnicy, ul. Wałbrzyska 15, tel. 074/ 852-20-91.
    • Stowarzyszeniu IWZ "ANAN", Pl. Wojska Polskiego 4, tel. 074/ 853-89-80.

    Zakażenie HIV stanowi trudny problem dla zakażonego człowieka. Powinien on znaleźć pomoc ze strony rodziny i otoczenia. Powinien pozostawać pod wyspecjalizowaną opieką medyczną. Wymaga on m. in.: dostosowania trybu życia do własnych możliwości, odpowiedniego odżywiania, stosowania leków przeciw HIV oraz zapobiegania zakażeniom innymi wirusami, bakteriami i grzybami, towarzyszącymi zakażeniu HIV i leczenia tych zakażeń.

    Z dotychczasowych doświadczeń wiadomo jak ograniczać szerzenie się HIV i jak opiekować się człowiekiem od wczesnych faz zakażenia, aby pozostawał on w możliwie najlepszym stanie zdrowia. Dlatego celowe jest wykonanie badania w kierunku zakażenia HIV przez osoby, które uważają, że były w sytuacji grożącej zakażeniem HIV. Krew do badania w kierunku zakażenia HIV może być pobrana w każdej placówce opieki zdrowotnej w Polsce i przesłana do laboratoriów wykonujących badania wstępne i potwierdzające wynik. Badanie powinno być poprzedzone rozmową z lekarzem, który pomoże zrozumieć specyfikację zakażenia HIV. Jego wynik jest objęty tajemnicą lekarską i służbową.

    Literatura:

    • Materiały edukacyjne Państwowego Zakładu Higieny „Choroby zakaźne nadal zagrożeniem zdrowia świata”
    • David R. Morgan: „AIDS i Ty”, PWN, Warszawa 1993
    • Michael Thomas Ford: „100 pytań i odpowiedzi wokół AIDS. Przewodnik dla młodzieży”, grupa IMAGE, Warszawa 1998.
    • Krajowe Centrum ds. AIDS: „HIV i AIDS - to także twój problem” płyta CD, 2000.
    • Ulotka informacyjna programu promocji zdrowia Profilaktyka uzależnień i AIDS realizowanego przez SP ZOZ w Świdnicy: „HIV, AIDS - Nie jesteś sam”, Świdnica 2000.
    • „Magic” Johnson: „Jak możesz uniknąć AIDS”, Wydawnictwo WAB, Warszawa 1995.
    • HIV i AIDS to także Twój problem - płyta CD Krajowe Centrum ds. AIDS

    O HIV i AIDS w internecie:



    Biuletyn Informacji Publicznej
    BIP


    Gorący temat
    Najnowsze
    Najpopularniejsze
    Wolne Oprogramowanie

    Copyright © 1999 - 2003. PSSE Świdnica. Projekt nagłówka, PHP i MySQL: GreG.
    PHP i skład HTML: Tomasz Bednarski.
    Administracja serwisu: Łukasz Drożdż