Zatrucia grzybami

		Nawigacja: << >> psseswidnica.pl : Zdrowie : Zatrucia grzybami

inż. Dorota Przybylak
Oddział Higieny Żywienia, Żywności i Przedmiotów Użytku, 19.08.2002 r.

Zbieranie grzybów w Polsce było i jest bardzo popularne. Są one chętnie spożywane ze względu na walory smakowe i zapachowe, którymi wyróżniają się wśród innych produktów spożywczych. Z jednej więc strony są cenionym artykułem spożywczym, ale z drugiej - niestety - mogą stać się przyczyną śmiertelnych zatruć pokarmowych. W Polsce rośnie wiele gatunków grzybów o różnej toksyczności. Spotykamy gatunki śmiertelnie trujące, trujące, warunkowo jadalne i i jadalne.

Większość najbardziej niebezpiecznych grzybów to grzyby blaszkowe, które posiadają na spodniej stronie kapelusza blaszki (cienkie listewki). Najsmaczniejsze grzyby jadalne mają na spodniej stronie kapelusza rurki, tzn. warstwę ułożonych obok siebie rureczek, przypominającą gąbkę. Popularnie nazywamy je grzybami rurkowymi. W tej grupie nie spotyka się grzybów śmiertelnie trujących, Należy pamiętać, że borowik szatański (Boletus satanas) - nie spotykany w Polsce od 1932 roku - nie jest śmiertelnie trujący, a jedynie u osób sprawdzających smak grzyba w lesie na surowo może spowodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Natomiast popularnie nazywany szatanem - goryczek żółciowy nie posiada właściwości trujących, jest jedynie bardzo gorzki i z tego powodu niejadalny.

Większość grzybów rurkowych to znakomite grzyby jadalne, takie jak:

podgrzybki - brunatny, zajączek, złotawy
maślaki - ziarnisty, strojny, sitarz, pstry, zwyczajny
koźlarze - babka, czerwony, grabowy, różne odmiany borowika szlachetnego.

Większość najbardziej niebezpiecznych, śmiertelnie trujących grzybów ma blaszki o białym zabarwieniu nie zmieniające się w okresie wegetacji. Takie owocniki należy szczególnie dokładnie obejrzeć przed włożeniem do koszyka. Należą do nich wszystkie muchomory, a wśród nich muchomor sromotnikowy (rys. nr 1) - grzyb średniej wielkości o zielono zabarwionej skórce kapelusza, białych blaszkach i trzonie długim, wysmukłym, u dołu bulwiaste zgrubiałym, tkwiącym w odstającej pochwie. W górnej części ma przyrośnięty zwisający pierścień. Jeden średni owocnik może spowodować śmierć dorosłego człowieka.

Podobne do niego muchomory - wiosenny (rys. nr 2) Muchomor wiosenny i jadowity (rys. nr 3) są całe białe i bywają mylone z młodymi pieczarkami. Tak samo jak muchomor sromotnikowy są śmiertelnie trujące. Trucizny w nich zawarte nie rozpuszczają się w wodzie, dlatego obgotowywanie tych grzybów nie powoduje zmniejszenia ich właściwości trujących. Muchomor jadowity Pamiętajmy o tym! Śmiertelnie trujące muchomory mają blaszki białe, niezmienne i tym różnią się od podobnych do siebie gatunków jadalnych. Drugą cechą różniącą je od grzybów jadalnych jest trzon, który w górnej części ma przyrośnięty pierścień oraz zgrubiałą podstawę ukrytą w odstającej pochwie. Często zbieracze odcinają trzon powyżej pierścienia, pozostawiając charakterystyczne części tego gatunku w ściółce leśnej. W ten sposób nie ma możliwości odróżnienia np. muchomora sromotnikowego od zielono zabarwionych gołąbków, gąski zielonki, czubajki kani, a muchomora wiosennego i jadowitego - od młodych dziko rosnących pieczarek. Do grzybów powodujących również zatrucia śmiertelne wskutek uszkodzenia nadnerczy, nerek i wątroby, należy zasłonak rudy i piestrzenica kasztanowata.

Zasłoniak rudy (rys. nr 4) - owocnik średniej wielkości, cynamonowo-rudy z brunatno-żółtym trzonem jest grzybem śmiertelnie trującym, powodującym zanik nadnerczy. Zatrucie może wystąpić po 2 dniach, ale niekiedy i po 2 tygodniach. Zawiera truciznę, która nie rozpuszcza się w wodzie i dlatego gotowanie nie zmniejsza toksyczności tego grzyba.

Piestrzenica kasztanowata (rys. nr 5) - grzyb o pofałdowanej brązowej główce osadzonej na bruz-dowatym białym trzonie, to również grzyb trujący. Traci on właściwości trujące podczas suszenia przy dużym dostępie powietrza.

Inną, nie mniej ważną grupę grzybów stanowią gatunki, które zawierają trucizny atakujące system nerwowy. Do najbardziej znanych należą: strzępiaki, lejkówki, muchomor czerwony, muchomor plamisty, czernidlaki.

Strzępiak ceglasty (rys. nr 6) - kapelusz u młodych owocników blado - żółty,później - o zabarwieniu łuski dojrzałej cebuli. Brzeg kapelusz popękany i postrzępiony. Blaszki u młodych białawe, u starszych oliwkowo - brązowe. Objawy zatrucia występują po 30 min. po spożyciu potrawy grzybowej.

Lejówka odbielona (rys. nr 7) - owocniki drobne, kapelusz biały spłaszczony, o brzegu lekko podwiniętym; blaszki białe, trzon biały. Objawy zatrucia pojawiają się po 30 - 60 min.

Krowiak podwinięty (olszówka) (rys. nr 8) - owocniki ochrowo brązowe, rdzawooliwkowe lub szarooliwkowe. U młodych owocników brzeg silne podwinięty. Blaszki oliwkowobrązowe zbiegające się na krótki prosty trzon. Objawy zatrucia występują po 4,5 - 5 godz. po spożyciu potrawy. Obgotowywanie tego populanego grzyba zmniejsza właściwości trujące tego gatunku, ale nie likwiduje ich zupełnie. Stąd grzyby te u niektórych osób mogą nie wywołać widocznych objawów zatrucia, a występujące zaburzenia w oddychaniu i krążeniu niekiedy nie są kojarzone ze spożyciem grzyba.

Muchomor czerwony (rys. nr 9) - owocnik duży, kapelusz początkowo wypukły, później spłaszczony, czerwony lub żółto - pomarańczowy z białymi łatkami. Blaszki białe, trzon wysmukły, długi, biały, w górnej części przyrośnięty biały pierścień, zwisający w postaci kołnierza, podstawa zgrubiała.

Muchomor plamisty (rys. nr 10) - owocnik brązowożółty, brązowoszary lub ciemno brązowy, pokryty białymi łatkami. Brzeg owocnika wyraźnie prążkowany. Blaszki białe, gęste. W górnej części długiego trzonu przyrośnięty pierścień, dolna część trzonu bulwiasto zgrubiała z jednym lub kilkoma wałeczkami. Objawy zatrucia występują po 2 - 3 godz. po spożyciu.

Trzecią grupę stanowią grzyby powodujące zatrucia, biegunki i wymioty prowadzące do odwodnienia organizmu oraz duże osłabienie po 3-4 godzinach od spożycia. Są to różne gołąbki, mleczaje, gąski, maślanki wiązkowa i ceglasta, niektóre czubajki, muchomor cytrynowy, pieczarka żółtawa, wieruszka ciemna, niektóre goździeńce. Wszystkie wymienione grzyby posiadają na spodniej stronie kapelusza blaszki. Gdyby grzybiarze zechcieli zrezygnować ze zbierania grzybów blaszkowych, mało sobie znanych, wówczas praktycznie wyeliminowałoby zatrucia pokarmowe grzybami, a grzybobranie nigdy nie kończyłoby się tragedią.

Zatrucia grzybami możesz uniknąć, jeżeli:

Zachowasz rozwagę i będziesz zbierał tylko gatunki dobrze ci znane.
Ze ściółki będziesz wyjmował cale owocniki, zwracając również uwagę na trzon, który zawiera ważne charakterystyczne cechy umożliwiające odróżnienie gatunków trujących od jadalnych.
Przy zbieraniu grzybów obejrzysz dokładnie cały owocnik i ustalisz przynależność gatunkową grzyba, a w przypadku wątpliwych danych okaz wyrzucisz.
Nie będziesz zbierał owocników małych, u których nie wykształciły się jeszcze cechy danego gatunku.
Będziesz pamiętał, że większość grzybów trujących to grzyby blaszkowe, a muchomory mają blaszki białe.
Nie będziesz zbierał olszówek i innych grzybów szkodliwych dla zdrowia, powodujących zaburzenia żołądkowo- jelitowe.
Nie będziesz przechowywał potraw z grzybów nawet w lodówce, pamiętając, że psują się one łatwo i szybko i powstają w nich substancje trujące.

Pamiętajmy, że wszystkie zatrucia objawiają się bólami głowy, brzucha, nudnościami i biegunką. Konieczna jest wtedy pomoc lekarza, żadna inna nie pomoże, gdy stan zdrowia ciągle się pogarsza.

Pamiętajmy, że przy zatruciach muchomorem sromotnikowym występuje faza pozornej poprawy, po której stan chorego gwałtownie się pogarsza. Wezwany w porę lekarz może uratować mu życie.

Tekst zaczerpnięto z ulotki informacyjnej opracowanej przez: IRWiK - Ośrodek Poradnictwa Konsumenta PZH. Rok wydania 1992. Autor tekstu: dr Maria Klawitter. Zdjęcia zaczerpnięto z książki „Diagnostyka laboratoryjna zatruć grzybami”, Wanda Lasota, Maria Klawitter.

Biuletyn Informacji Publicznej

Gorący temat

Najnowsze

Najpopularniejsze

Wolne Oprogramowanie