		Nawigacja: << >> psseswidnica.pl : Zdrowie : Komputer a zdrowie

Komputer a zdrowie

<< 1 2 3 4 >>

1. Nowe techniki

2. Nowe zagrożenia

2.1. Stres

2.2. Trucizna z monitora i komputera

2.3. Uciążliwości fizyczne

2.3.1. Nieprawidłowa postawa przy pracy

2.3.2. Narażenie narządu wzroku

2.4. Uzależnienie od Internetu

3. Zabezpieczenie warunków zdrowotnych

3.1. Odpowiednie stanowisko pracy

3.1.1. Pomieszczenie

3.1.2. Oświetlenie

3.1.3. Meble

3.2. Prawidłowa postawa przy pracy

3.3. Profilaktyka - ćwiczenia wzmacniające i relaksacyjne

4. Garść praktycznych porad

Literatura, linki

Przepisy regulujące sprawę bezpieczeństwa i higieny pracy przy komputerze

<< 1 2 3 4 >>

3. Zabezpieczenie warunków zdrowotnych

Praca przy komputerze może być źródłem wielorakich problemów zdrowotnych. Jak wiadomo lepiej, taniej i szybciej jest zapobiegać tego typu problemom niż je rozwiązywać (czyt. leczyć). Profilaktyka chorób wywołanych przez pracę przy komputerze może odbywać się na 3 płaszczyznach: tworzeniu odpowiednich warunków pracy, dbaniu o właściwą higienę pracy (ułożenie ciała podczas pracy) oraz dbanie o swoją sprawność fizyczną (ćwiczenia fizyczne wzmacniające i relaksujące). Poniżej przedstawiamy wymienione aspekty profilaktyki „chorób komputerowych”.

3.1. Odpowiednie stanowisko pracy

Organizacja stanowiska pracy ma bardzo duże znaczenie dla zachowania zdrowia przez pracujących przy komputerze. W ramach projektowania stanowiska pracy należy uwzględnić parametry pomieszczenia (mikroklimat), oświetlenia oraz mebli.

3.1.1. Pomieszczenie

Ważnym czynnikiem kształtującym środowisko pracy jest mikroklimat. Na stanowisko powinno przypadać 6 m² powierzchni pomieszczenia o wysokości co najmniej 3,3 m. Zalecana temperatura powinna zawierać się w przedziale 21-22 st. C. Pomieszczenie powinno więc posiadać klimatyzację, lub powinno być często wietrzone. Za pomocą żaluzji lub zasłon należy zapobiegać nadmiernemu nagrzewaniu się urządzeń pod wpływem światła słonecznego. Wilgotność powietrza w pomieszczeniu powinna wynosić 50-65 %. Im wyższa temperatura, tym niższa powinna być wilgotność, tak by w pomieszczeniu nie zrobiło się parno. Wilgotność powyżej 50 % zapobiega wytworzeniu się nadmiernego natężenia pola elektrostatycznego w pobliżu komputera. Ponadto promieniowanie ekranu powoduje zachwianie równowagi między jonami dodatnimi a ujemnymi, na niekorzyść tych drugich. Organizm człowieka reaguje na to depresją, wysokim ciśnieniem krwi, obniżeniem sprawności i bólem głowy. Zjawiskom tym można przeciwdziałać stosując w otoczeniu drewniane podłogi, boazerie, umieszczając w pomieszczeniu rośliny (najlepiej paproć, geranium, tuję pokojową, jałowiec karłowaty, aloes, trzykrotkę).

Bardzo ważne dla utrzymania właściwego mikroklimatu pomieszczenia jest częste jego wietrzenie i nawilżanie (szczególnie tych ogrzewanych centralnie).

Najbardziej efektywną metodą tworzenia właściwego mikroklimatu jest sztuczna jonizacja powietrza. Jonizatory powinny być umieszczone w odległości 1-2 m od stanowiska pracy. Zaleca się stosunkowo krótkie okresy jonizacji (60 - 110 min.) oraz stosowanie dwóch godzinnych przerw w pracy jonizatora.

3.1.2. Oświetlenie

Bardzo ważne w kształtowaniu optymalnych warunków pracy z komputerem jest oświetlenie. Z badań przeprowadzonych przez Akademię Ekonomiczną w Poznaniu wynika, że najczęściej popełniane są takie błędy, jak:

umieszczanie monitora na tle okna, którego wysoka luminacja w słoneczny dzień może ograniczać znacznie czytelność obrazu na ekranie,
stosowanie żaluzji bądź kotar, które niewystarczająco tłumią światło w słonecznym dniu - silne oświetlenie ekranu może istotnie utrudniać odczytywanie danych,
ustawianie monitorów ekranem w stronę okien - na ekranie tworzy się jasny obraz, utrudniający odczyt danych,
oświetlenie elektryczne ekranów, które jest w większości nieprawidłowe.

Monitory powinny być tak ustawione, by nie odbijało się w nim światło naturalne ani sztuczne. Nie można więc ustawiać monitora na tle okna, naprzeciwko okna i innych jaskrawych obiektów. Najlepiej jeżeli ustawiony jest on bokiem do okna w odległości co najmniej 1 m. od niego. Refleksy świetlne, duże różnice pomiędzy jasnością pomieszczenia a jasnością ekranu powodują bardzo szybko zmęczenie wzroku, wyczerpanie możliwości adaptacyjnych oczu, pogorszenie sprawności funkcjonowania narządu wzroku, a pochylanie się na boki i do przodu doprowadza do bólów kręgosłupa. Stanowisko pracy powinno być oświetlone światłem rozproszonym nie powodującym olśnienia. Z pola widzenia pracującego przy komputerze należy usunąć wszelkie źródła światła zbyt silne w porównaniu z obserwowanym obiektem (monitorem, klawiaturą). Tło, na którym widzimy monitor, nie może być ani zbyt ciemne ani zbyt jasne. Odchylenia można łatwo skorygować doświetlając je (np. ścianę) lub przyciemniając (wieszając ciemny obraz). Aby uniknąć ciągłej akomodacji oka, należy postarać się, aby wszystkie przedmioty, na które spoglądamy w czasie pracy, miały taką samą luminację.

Natężenie światła w pomieszczeniu powinno być utrzymywane na poziomie ok. 500 luksów.

3.1.3. Meble

Dużą rolę w zachowaniu ergonomicznych warunków pracy odgrywa organizacja samego stanowiska pracy tzn. parametrów i sposobu ustawienia mebli - biurka, krzesła, monitora, sprzętu pomocniczego. Jednak sprzęt o dobrych parametrach to nie wszystko - nie zmusi użytkownika do zachowania właściwej pozycji ciała w czasie pracy. Poniżej prezentujemy parametry prawidłowo zbudowanego stanowiska pracy oraz prawidłową postawę przy pracy.

Rys. nr 1. Wymiary (w mm) prawidłowo zorganizowanego stanowiska do pracy z komputerem wraz z optymalnymi odległościami pomiędzy fotelem, biurkiem, podnóżkiem, ekranem, klawiaturą i podpórką po dokumenty.

Źródło: „Podstawy ergonomii i fizjologii pracy&rdquo, Jerzy Olszewski, AE Poznań 1997 r. s. 151.

Biurko

Szerokość min. 80 cm, długość min. 160 cm. Szerokość blatu powinna być na tyle duża by zmieściły się na nim klawiatura, myszka, podstawka na dokumenty i monitor. Wysokość dopasowana do naszego wzrostu - min. 72 cm.

Krzesło

Krzesło musi być stabilne, obrotowe, wyposażone w kółka, z możliwością regulacji wysokości siedziska i ustawiania oparcia. Musi ono zapewniać maksymalną swobodę ruchów. Dla pełnej ergonomii powinno posiadać poręcze, aby można było wygodnie opierać łokcie oraz regulowane oparcie w odcinku lędźwiowym kręgosłupa.

Monitor

Starsze monitory powinny posiadać filtr chroniący przed promieniowaniem elektromagnetycznym, oraz dobrze jeżeli posiadają filtry polaryzacyjne powodujące mniejsze zmęczenie wzroku w niekorzystnych warunkach zewnętrznego oświetlenia. Wskazane jest także, w monitorach posiadających odpowiednią funkcję, stosować rozmagnetyzowanie powierzchni ekranu. Należy też zwracać uwagę na wartość częstotliwości odświeżania ekranu lub zgodność z najnowszymi normami (np. TCO).

Według zaleceń amerykańskich odległość użytkownika od ekranu monitora komputerowego powinna wynosić ok. 70 cm (min. 40-50 cm). Górny brzeg ekranu powinien być nieco poniżej poziomu oczu , a w żadnym wypadku powyżej tego poziomu.

Ustawienie komputerów

Odległości między sąsiednimi monitorami powinny wynosić minimum 60 cm. (zaleca się 130 cm). Osoba pracująca z tyłu monitora powinna znajdować się w odległości co najmniej 80 cm. (zaleca się 130 cm). Najlepiej, gdy monitory ustawione są tyłem jeden względem drugiego.

Rys. nr 2. Optymalne ustawienie komputerów.

Źródło: „Elektroniczny morderca” Bartłomiej Mańk, Piotr Dębek, Chip nr 6/2000 s. 54.

Sprzęt pomocniczy

Podczas przepisywania długich tekstów przydatne są specjalne uchwyty do przytrzymywania kartek w takim położeniu by zmniejszyć do minimum przenoszenie wzroku z przepisywanego tekstu na ekran monitora.

Sprawę warunków pracy przy komputerze reguluje rozporządzenie ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz. U. Nr 148, poz. 973). Treść rozporządzenia.

3.2. Prawidłowa postawa przy pracy

Praca z zachowaniem prawidłowego ustawienia ciała jest kluczowym elementem wpływającym na zdrowie. W utrzymaniu takiej postawy pomagają dobrze zaprojektowane i ustawione meble jednak dużo zależy od samych użytkowników.

Prawidłowa technika pisania i pozycja przy pracy, prawidłowe ustawienie mebli, poprawne przyzwyczajenia są znacznie ważniejsze w profilaktyce niż różne gadżety takie jak podkładki pod nadgarstek przed klawiaturę i myszkę. Trzeba jednak zaznaczyć, że gadżety tego typu ułatwiają niejednokrotnie zachowanie prawidłowego ułożenia rąk (godne polecenia są podkładki żelowe).

Poniższy rysunek przedstawia prawidłową pozycję przy pracy.

Rys. nr 3. Prawidłowa pozycja przy pracy.

Źródło: Computer Related Repetitive Strain Injury, Paul Marxhausen,
http://www.engr.unl.edu/ee/eeshop/rsi.php.

Opis do rysunku:

Trzymaj głowę prosto, tak by szyja nie była wygięta i nie powodowało to zniekształceń w odcinku szyjnym kręgosłupa.
Opieraj się plecami o oparcie fotela, aby nie powodować zmęczenia kręgosłupa w odcinku plecowym. Dobrze jest zastosować specjalną podpórkę pod plecy.
Łokcie trzymaj przy sobie lub oprzyj o poręcze fotela, aby nie obciążać dodatkowo pleców.
Stosuj ergonomiczną pozycję przy pracy poprzez regulację oparcia i wysokości fotela.
Ustaw klawiaturę nisko, tak by nie powodować zgięcia rąk w nadgarstkach (pomocne są podkładki pod nadgarstki) . Można także podnieść poziom fotela, pamiętając o tym, że stopy muszą swobodnie opierać się o podłogę.

Rys. nr 4. Prawidłowe ułożenie dłoni na klawiaturze.


ŹLE	DOBRZE

Źródło: Computer Related Repetitive Strain Injury, Paul Marxhausen, http://www.engr.unl.edu/ee/eeshop/rsi.php.

Nogi powinny być zgięte w kolanach pod kątem prostym.
Stopy trzymaj ustawione swobodnie i płasko na podłodze lub odpowiedniej podstawce.
Klawiaturę ustaw około 10 cm od brzegu biurka. Dobrze jest stosować klawiatury z podstawkami. Jeżeli klawiatura nie jest fabrycznie wyposażona w taką podstawkę można dokupić odpowiednią podstawkę np. żelową.
Monitor umieść w odległości 40-75 cm od oczu, górny brzeg monitora powinien być lekko poniżej linii oczu, a kąt między poziomem oczu i linią wzroku nie powinien przekraczać 20 stopni.

3.3. Profilaktyka - ćwiczenia wzmacniające i relaksacyjne

Praca przy komputerze jest bardzo wyczerpującym i wymagającym wytrzymałości zajęciem. Organizm jest mocno obciążany fizycznie podczas pracy (więcej w części 2.3. Uciążliwości fizyczne). Mięśnie, stawy i ścięgna mocno eksploatowane wymagają odpowiedniego traktowania jeżeli chcemy, aby służyły nam dobrze i długo. Na czy ma polegać to odpowiednie traktowanie? Otóż organizm należy przygotować do obciążeń, na jakie będzie narażony. Oczywiście nie mam tu na myśli treningu takiego jaki stosują sportowcy. Wystarczy regularnie, z umiarem uprawiać jakiś ogólnorozwojowy sport. Może to być pływanie - angażuje wszystkie partie mięśniowe, a w szczególności mięśnie barków i pleców - lub ćwiczenia na siłowni (rekreacyjne a nie wyczynowe).

Poza regularnym uprawianiem sportu musimy zapewnić naszym mięśniom, ścięgnom i stawom właściwe warunki pracy, tzn. przygotować do pracy oraz zapewnić należyty odpoczynek. Przygotowanie do pracy odbywa się w formie rozgrzewki przed rozpoczęciem pracy przy komputerze. Mięśnie, stawy i ścięgna rozgrzane są mniej narażone na urazy i mogą dłużej pracować bez zmęczenia. W podobny sposób oddziaływuje na nie odpowiedni relaks. Aby ułatwić rozgrzewkę i odpowiedni relaks poniżej przedstawiamy zestaw odpowiednich ćwiczeń. Część z nich udostępnił naszemu serwisowi Pan Paul Marxhausen - autor strony http://www.engr.unl.edu/ee/eeshop/rsi.html. Więcej ćwiczeń można znaleźć pod adresem: http://keats.admin.virginia.edu/ergo/stretch.html - Uniwersytet Wirginni (USA).

W celu powiększenia obrazka należy na niego kliknąć. Część z nich jest animowana.